Pentekening van het gebouw het Klooster in Nuenen, getekend door Nico Nagtegaal in 1973
Pentekening van Nico Nagtegaal, 1973

Het verhaal van het Sint-Elisabethgesticht

Een plek waar al bijna 140 jaar onafgebroken een maatschappelijke functie wordt vervuld

Een vertrouwd gezicht in Nuenen

Al sinds 1887 vormt het Sint-Elisabethgesticht een vertrouwd gezicht aan het Park in Nuenen. Achter de karakteristieke bakstenen gevels schuilt een rijke geschiedenis waarin zorg, onderwijs en ontmoeting centraal stonden. Generaties Nuenenaren hebben hier geleerd, gewerkt, gezorgd of werden juist verzorgd. Het gebouw is daardoor veel meer dan een monument; het is een plek vol herinneringen.

Het ontstaan van een maatschappelijke plek

Het Sint-Elisabethgesticht werd gebouwd als klooster voor de Zusters van Jezus, Maria en Jozef (J.M.J.), mogelijk gemaakt door de nalatenschap van de Nuenense geestelijke mgr. Johannes Cuijten. Zijn wens was een gebouw te realiseren waarin geloof, zorg en onderwijs samenkwamen. Die maatschappelijke functie heeft het gebouw tot op de dag van vandaag behouden.

Zorg, onderwijs en verbondenheid

In de eerste decennia was het een levendige plek waar verschillende functies onder één dak samenkwamen. De zusters gaven onderwijs aan meisjes uit Nuenen en omgeving, verzorgden zieken en ouderen en boden onderdak aan mensen die hulp nodig hadden. De gangen die bezoekers vandaag bewandelen, waren ooit gevuld met schoolkinderen, verpleegsters en bewoners die hier dagelijks samenkwamen.

Het Park als verlengstuk van het klooster

Ook de omgeving vertelt een bijzonder verhaal. Het huidige Park maakte oorspronkelijk deel uit van het kloosterterrein en diende als bleekweide, waar de zusters de was te drogen legden. Pas in 1920 werd het terrein ingericht als openbaar park. Sindsdien vormen het park en het Sint-Elisabethgesticht samen een herkenbaar en historisch hart van Nuenen.

Een gebouw dat met zijn tijd meegroeit

Door de jaren heen groeide het gebouw mee met de behoeften van de samenleving. In 1937 werden een verpleegtehuis en kraamkliniek toegevoegd, waardoor het complex nog meer inwoners van Nuenen wist te verbinden. Voor velen markeerde deze plek belangrijke momenten in hun leven: sommigen zetten hier hun eerste stappen, anderen vonden er zorg of afscheid.

Toen de zusters het gebouw in 1977 verlieten, veranderde de functie, maar niet de betekenis. Het voormalige klooster kreeg een nieuwe bestemming als sociaal-cultureel centrum. Daarmee bleef de oorspronkelijke gedachte behouden: een plek waar mensen samenkomen, kennis delen, elkaar ontmoeten en nieuwe ideeën ontstaan.

Een nieuw hoofdstuk

Vandaag de dag vormt het het Klooster nog steeds het hart van het Park. De gangen waar ooit zusters liepen, de ruimtes waar onderwijs werd gegeven en de zalen waar zorg centraal stond, bieden nu ruimte aan kunst, muziek, theater, vergaderingen en ontmoetingen. Daarmee blijft het gebouw trouw aan zijn oorspronkelijke doel: een plek creëren waar mensen samenkomen en waar verbinding centraal staat.

Nu wordt er opnieuw een hoofdstuk toegevoegd aan de geschiedenis van het gebouw. De historische identiteit blijft zichtbaar, terwijl de ruimtes een eigentijdse invulling krijgen die aansluit bij de wensen van vandaag én morgen.

Wist je dat...

  • Het Sint-Elisabethgesticht al bijna 140 jaar onafgebroken een maatschappelijke functie vervult.
  • Het Sint-Elisabethgesticht in 1887 werd geopend als klooster, school en zorginstelling.
  • De bouw werd betaald uit de nalatenschap van de Nuenense geestelijke mgr. Johannes Cuijten.
  • De Zusters van Jezus, Maria en Jozef (J.M.J.) hier tientallen jaren onderwijs gaven en zorg verleenden.
  • Het gebouw is sinds 2000 een rijksmonument.
  • De naam "H. Elisabeth Gesticht" nog altijd boven de oorspronkelijke entree te lezen is.
  • Het gebouw is ontworpen in neo-renaissancestijl met invloeden van de neogotiek.
  • Het huidige Park was vroeger de bleekweide van het klooster waar de zusters hun was droogden.
  • De linkerzijde van het gebouw vroeger dienst deed als meisjesschool en bewaarschool, terwijl in de rechtervleugel ouderen en langdurig zieken werden verzorgd.
  • In 1937 een verpleegtehuis en kraamkliniek aan het complex werden toegevoegd.
  • Het oorspronkelijke Sint-Elisabethgesticht uit 1887 had al een kapel, maar die bevond zich in het hoofdgebouw, aan de voorzijde. Dat is ook nog terug te zien aan de gevel: boven de hoofdingang staat het beeld van Sint-Elisabeth tussen de ramen van de oorspronkelijke kapel.
  • De huidige kapel is in 1955 toegevoegd.
  • Veel inwoners van Nuenen hier naar school gingen, werden verzorgd of zelfs werden geboren.
  • Het driehoekige Park samen met de omliggende bebouwing is aangewezen als beschermd dorpsgezicht, omdat deze combinatie in Noord-Brabant uitzonderlijk is. 
  • De oorspronkelijke missie – een plek waar mensen elkaar ontmoeten en ondersteunen – vandaag de dag nog altijd zichtbaar is.
een oude zwart wit foto van de voorgevel van het klooster, de opname is vrijwel zeker van vóór 1937